مسمومیت از علل شایع مرگ و میر است. وقتي به دلیل سردرد شروع به خوردن مسكن می‌كنید، چون انتظار معجزه از دارو دارید.

با گذشت چند دقیقه و عدم پاسخگيري مناسب، به طور مجدد اقدام به مصرف داروی مسكن می‌كنید و این كار را تا بروز اثر مثبت ادامه می‌دهید، غافل از این‌كه دارو در بدنتان تجمع یافته و با بروز اثرات تسكینی آن، عوارض دارو نیز شروع شده است.


تجمع دارو ممكن است روی كلیه و كبد نيز اثر كرده و غلظت بالای دارو، می‌تواند علائم ناخوشایندی ایجاد كند.


گروه دیگر بیماران مسموم گروهی هستند كه داروهایشان را به طور معمول می‌خورند، اما به دلیل مصرف دارویی جدید و داروهای گیاهی یا حتی غذایی خاص در سوخت و ساز یا دفع دارو اختلال ایجاد كرده كه به نوبه خود به تجمع دارو در بدن منجر می‌شود.


اما گروهی هستند كه به قصد خودكشی اقدام به مصرف دارو، مواد شیمیایی، سموم كشاورزی یا جانوری می‌كنند؛ بیشترین خطر مرگ و میر و تكرار در این نوع از مسمومیت وجود دارد.


اولین اقدام در بیمار مشكوك به مسمومیت تماس با اورژانس پیش بیمارستانی (115) است. باید شرایط موجود، سم یا دارو برای مسوول ارتباطی اورژانس بیان شود. بالین بیمار را به دقت بازرسی كنید؛ هرگونه ظرف یا پوسته دارویی می‌تواند به درمان كمك كند.


درصورت امكان تمامی شواهد مبتني بر تعداد و نوع داروی مصرفی را یادداشت كرده و در اختیار پرسنل اورژانس قرار دهید.


اگر دارو ناشناخته است یا سم در ظرفی بدون برچسب قرار دارد، باید ظرف محتوی دارو یا سم به پرسنل اورژانس جهت انتقال به بیمارستان تحویل داده شود.


بسیاری از سموم خطر آلودگی برای دیگران دارند؛ بنابراین در برخورد با بیمار و ترشحات (استفراغ) دقت كنید، مبادا شما نیز آلوده شوید. زمانی كه لباس‌ها به سم آغشته شده است باید لباس‌ها را از بدن فرد درآورده و فرد مسموم را با آب شستشو داد.


طي يك تا دو ساعت ابتدايي از مصرف سم يا دارو به دليل وجود سم در معده امكان خارج كردن به كمك استفراغ وجود دارد.


شربتي بنام «ايپكاك» طي 20 دقيقه ایجاد استفراغ می‌كند. ميزان مصرف دارو 15 تا 30 سی‌سی است.


این دارو در بیمارانی كه به اورژانس رسیده‌اند كاربردی ندارد؛ البته استفراغ در همه بيماران مفيد نيست، استفراغ مي‌تواند باعث ورود سم به مجاري هوايي نيز شود كه بسیار خطرناك‌تر از خوردن سم است؛ در افراد با كاهش هوشياري، زنان باردار يا شيرده يا به دنبال مصرف مواد سوزاننده مثل اسيدها يا بازها و بلع مواد نفتي نبايد ايجاد استفراغ كرد.


اگر فردي دچار كاهش هوشياري باشد و خود به‌خود استفراغ كند، بايد هر چه سريع‌تر روي پهلو خوابانده شود تا از ورود مواد استفراغي به مجاري هوايي ممانعت شود.


در صورت مصرف مواد سوزاننده مايع (همچون جوهر نمك)، مصرف شير در دقايق اوليه به عنوان رقيق‌كننده توصيه مي‌شود.


شير هم رقيق‌كننده است و هم باعث كاهش حرارت توليدي ناشي از مواد سوزاننده مي‌شود. شير را نبايد براي مواد سوزاننده جامد (مانند پودرهای شوینده لباس) استفاده كرد.


اگر شير در دسترس نبود مي‌توان از آب استفاده كرد. براي رقيق كردن بايد از حجم زيادي از شير يا آب در بيمار استفاده كرد.


دكتر بهروز هاشمي – متخصص طب اورژانس

فیسبوک توییتر گوگل + لینکداین تلگرام واتس اپ کلوب