خروج نيروهاي آمريكايي از عراق موجب از سرگيري بحران‌هاي سياسي داخلي اين كشور شد. از سوي ديگر وضعيت زنان و مشكلات اجتماعي ناشي از جنگ‌ها در عراق كه تاكنون دامنگير آنان شده است ما را بر آن داشت تا با كيفا الجواهري يكي از برجسته‌ترين مدافعان حقوق بشر و حامي حقوق زنان عراق مصاحبه‌اي داشته باشيم.

ترجمه‌ بخش‌هايي اين گفت‌وگو را مي‌خوانيد.

خانم الجواهري! به نظر شما پيچيده‌ترين مشكل عراق در سال 2012 چيست؟

با خروج نيروهاي نظامي آمريكا از عراق، كشور ما همچنان با مشكلات زيادي دست و پنجه نرم مي‌كند، مسائلي كه حتي در زمان حكومت صدام نيز در كشور وجود داشت. اول اين‌كه بخش امنيتي عراق بسيار ضعيف عمل مي‌كند و هميشه دولتمردان در اتفاقات پيش آمده، القاعده را مقصر مي‌دانند و سرزنش مي‌كنند. حال آن كه عراق هميشه از طرف فرقه‌هاي مختلف مذهبي و سياسي مورد حمله و تهاجم قرار مي‌گرفت، مثل گروه‌هاي افراطي كه حامي جناح‌هاي مختلف سياسي كشور نيز هستند. واقعيت اين است خشونت‌ها و اغتشاشات در عراق بيشتر بر سر دستيابي به قدرت بوده است.

من فكر مي‌كنم نيازي به گفتن نباشد، اما هميشه قربانيان اين جدال‌ها مردم عادي هستند، كساني كه علاوه بر اين معضلات مجبورند با كمبود‌هاي آزاردهنده امكانات رفاهي و اجتماعي مثل فقدان آب كافي براي گذران زندگي روزانه، مشكلات فاضلاب شهري، خرابي خيابان‌ها و زباله‌هاي پراكنده ‌ در سطح شهرها كه هيچ كس مسووليت جمع‌آوري آنها را به عهده نمي‌گيرد، دست به گريبان باشند.

آيا اعتراضات انقلابي كشورهاي عربي كه به بهار عربي موسوم شده به كشور شما نيز سرايت كرده است؟

مردم عراق سال‌هاست معترض سياست‌هاي دولت هستند و اكثر روزهاي جمعه تجمعات اعتراضي بر پا مي‌كنند، اما واقعيت اين است مخالفت‌ها و اعتراضات مردمي عراق نسبت به ديگر كشورهاي عربي خيلي كندتر پيش مي‌رود. ما حدود 9 سال پيش از شر ديكتاتوري بزرگ رها شده‌ايم. در آن زمان مردم حقيقتا خواستار بركناري صدام بودند كه براي چندين دهه بر عراق حكومت كرد. اين همان اتفاقي است كه در ديگر كشورهاي عربي يا به‌وقوع پيوسته يا در حال شكل‌گيري است.

البته بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه تقسيم‌بندي‌هاي پيچيده قومي و اجتماعي عراق در سقوط رژيم سابق نقش اصلي و كليدي داشت.

تعدادي از تحليلگران معتقدند سياستمداران عراقي تحت‌تاثير ايران هستند.

كاملا درست است كه شيعيان يكي از بزرگ‌ترين ‌گروه‌هاي مذهبي عراق هستند. خيلي از سياستمداران شيعه حال حاضر عراق در زمان صدام حسين در تبعيد به سر مي‌بردند و با ايران رابطه خوبي داشتند.

آنها هنوز هم با سياست‌هاي ايران موافق و همسو هستند و همواره تلاش مي‌كنند مناسبات سياسي نزديك‌تري با ايران داشته باشند. به همين منظور گاهي اوقات در عملكردهاي سياسي خود بسيار محافظه‌كارانه عمل مي‌كنند.

اكثر فعاليت‌هاي شما از 20 سال پيش تاكنون بر حمايت از حقوق زنان متمركز شده است. ممكن است در اين باره به صورت خلاصه توضيح بدهيد.

واقعيت اين است كه هيات دولت عراق با توجه به مسائل و مشكلات زنان با تاسيس وزارت زنان و مسائل خانواده موافقت كرده است، زيرا اين موضوع به اندازه كافي زبان شيوايي براي بيان پيوند نزديك زن و خانواده دارد. هرچند هنوز برخي گروه‌هاي اجتماعي عراق اين امر را به كلي ناديده مي‌گيرند. همان‌طور كه من در بخش‌هاي قبلي گفته‌ام بعضي از مشكلات كشور ما در زمان رژيم سابق هم وجود داشت و مشكلات زنان نيز از اين قاعده مستثنا نيست.

قبل از سال 2003 در عراق تعداد زيادي زن بيوه وجود داشت كه همسرانشان را در جنگ سابق عراق از دست داده بودند، بعد از تهاجم آمريكا به عراق در سال 2003 تعداد آنها افزايش پيدا كرد. اكثر اين زنان در شرايط بسيار دشواري زندگي خود را سپري و بسختي با مستمري حدود 100 دلار در ماه زندگي خود و خانواده‌شان را اداره مي‌كنند.

علاوه بر اين موضوع، زنان عراقي با چالش‌هايي مثل واپس‌زدگي‌هاي سنتي نيز مواجه هستند. مردم عراق هنوز بسيار محتاطانه در قبال حقوق زنان عمل مي‌كنند و نمي‌توان ناديده گرفته شدن زنان را به رخدادهاي سياسي ربط داد زيرا اين عامل نشات گرفته از فرهنگ كشور عراق است.

در بسياري از خشونت‌هاي خانوادگي كه اتفاق مي‌افتد زنان قربانيان اصلي هستند و اين جنايات تا حدي بخشي از افتخارات قومي و فرهنگي مردم عراق به حساب مي‌آيد. اكثر دختران عراقي مجبورند در 11 يا 12 سالگي ازدواج كنند، با اين‌كه اين موضوع غيرقانوني است، اما فرهنگ سنتي جامعه، ظاهري مشروع به آن بخشيده و اين امر زندگي كودكان كشور عراق را تحت تاثير قرار داده است.

خانم الجواهري! شما براي حمايت از حقوق زنان كشورتان چه كارهايي كرده‌ايد؟

در سال 1959 اولين زني كه براي نخستين بار در دنياي عرب وزير شد يك زن عراقي بود، اما امروز شرايط براي ارتقاي جايگاه زنان بسيار سخت و دشوار شده است. بنابراين ما تلاش مي‌كنيم براي بهبود اوضاع مهارت‌هاي زنان را بالا ببريم تا جايي كه بخوبي از قوانين و حقوق خود مطلع باشند و براحتي از خود دفاع كنند.

در حال حاضر يكي از بزرگ‌ترين موفقيت‌هاي ما اين است كه 25 درصد از كرسي‌هاي مجلس عراق را زنان به خود اختصاص داده‌اند. با تمام اين پيشرفت‌ها هنوز هم بعضي مواقع قوانين عجيب و تازه‌اي درخصوص حضور زنان در اجتماع به چشم مي‌‌خورد كه بايد اقدام به اصلاح آنها كرد.

منبع: قنطره – مترجم: صديقه حاج نوروزي

فیسبوک توییتر گوگل + لینکداین تلگرام واتس اپ کلوب