خوردن غذا در رستوران‌های بین راهی، نبود امكانات لازم و عدم آشنایی با روش نگهداری مواد غذایی باعث بروز مسمومیت غذایی می‌شود.

افراد مسموم با مواد غذایی آلوده یا خراب شده، علائمی همچون اسهال و استفراغ را تجربه می‌كنند. علائم همیشه محدود به این موارد نمی‌شود.


اغلب بیماران غذای مصرفی را به یاد می‌آورند، اما گاهی به دلیل فاصله زمانی طولانی بین مصرف و بروز علائم، علت مسمومیت قابل شناسایی نیست.


مسمومیت غذایی به دلیل مصرف همزمان چندین نفر از یك ماده غذایی به صورت همه‌گیر بروز می‌كند كه این نیز یكی از نشانه‌های تشخیصی است.


مسمومیت مواد غذایی به طرق مختلفی بروز می‌كند. گاهی عامل بیماری‌زا در غذا رشد كرده، تولید سم می‌كند و این سم است كه علامت زا می‌شود. گاهی نیز خود عامل بیماری‌زا وارد دستگاه گوارش شده و درون بدن تولید سم می‌كند.


آسیب‌های شایع ناشی از تولید سم در غذا، شروع زودرسی دارد. انواع رایج این نوع مسمومیت شامل اين موارد است:


ـ اگر برنج نیمه پخته را در هوای اتاق برای مدتی نگه داریم، محیط مناسبی برای رشد عوامل سم زا و بروز مسمومیت ایجاد می‌شود.


این نوع از مسمومیت خود را با استفراغ در ظرف چهار ـ دو ساعت از مصرف غذا نشان می‌دهد. گرم كردن غذا تأثیری در از بین رفتن سم ندارد؛ بنابراین برنج را خوب پخته و برای نگهداری از یخچال استفاده كنید.


ـ سس مایونز، سالاد سیب‌زمینی، تخم‌مرغ، كیك و شیرینی از غذاهایی است كه در اثر نگهداری در هوای اتاق مستعد آلودگی است. سم ایجاد شده در این نوع غذاها اثری بر طعم، بو و ظاهر غذا ندارد، بنابراین براحتی قابل شناسایی نیست. علائم قبل از شش ساعت از مصرف بروز می‌كند و شامل اسهال، استفراغ و درد شكمی است.


ـ گوشت و محصولات گوشتی نیز ایجاد مسمومیت می‌كند. در این نوع از مسمومیت اگر بروز علائم طی شش ساعت ابتدایی باشد، با علائمی همچون اسهال، استفراغ و درد شكمی است و اگر پس از 6 ساعت بروز كند با اسهال و گاهی استفراغ همراه است.


ـ سبزیجات در صورت ایجاد مسمومیت مولد علائم طی 24 ـ 6 ساعت پس از مصرف بوده و ظرف 36 ساعت بهبود می‌یابند. بیماران از اسهال و گاهی استفراغ همزمان شكایت دارند.


ـ گاهی ماهی مصرفی آلوده عامل بیماری‌زاست كه روی بدن ماهی اقدام به تولید سم می‌كند. سم ایجاد شده در بدن باعث آزاد شدن موادی می‌شود كه موجب حساسیت در فرد مسموم مي‌شود.


علائم شامل خشكی دهان و احساس مزه تلخ یا فلفلی، قرمز شدن صورت، قرمزی چشم‌ها، اسهال، تهوع و استفراغ است كه طي يك ساعت از مصرف بروز كرده و پس از شش ساعت بهبود می‌یابد. بسیاری از افراد مسموم علائم را به حساسیت به ماهی نسبت می‌دهند، در حالی كه ارتباطی به آن نداشته و در صورت آلوده نبودن ماهی این علائم بروز نمی‌كند.


درمان: در تمامی موارد فوق علت مسمومیت، سم تولیدی است و نیازی به مصرف آنتی‌بیوتیك ندارد. درمان دارويي برای رفع استفراغ و تجویز مایعات مناسب برای آب از دست رفته از بدن كفایت می‌كند.


دكتر بهروز هاشمي – متخصص طب اورژانس